Má tôi năm nay hơn bảy mươi tuổi. Sáng nào cũng vậy, má ngồi trên cái hiên nhà nhìn ra biển, lặt từng con cá cơm nhỏ xíu để ủ mắm. Từng con một, chậm rãi, cả buổi trời. Cái rổ cá lấp lánh dưới nắng sớm, tay má chậm mà đều, con nào ra con nấy, sạch sẽ, gọn gàng. Mấy đầu ngón má đã chai sần vì muối biển mấy chục năm, vậy mà không chịu để ai làm thay. Má nói con cá phải qua tay người thương nó thì mới ngon. Tôi đứng sau lưng má, nhìn cái dáng còng còng đó, và tôi biết chắc một điều: cả cái cơ ngơi tôi dựng lên hôm nay, gốc rễ nó nằm ngay trong rổ cá cơm của má.
Anh chị đang gõ vào ô tìm kiếm mấy chữ “Lý Minh Giang là ai”, chắc muốn biết cái người đứng sau mấy hũ cá, mấy chuyến tàu, cái bè giữa biển ngoài đảo này là ai. Nói ngắn gọn: tôi là Giang Biển Đảo — người ta hay gọi thân thương là Giang Cá — người đàn ông sinh sống và làm việc trên đảo Hòn Sơn hơn ba mươi năm, sáng lập hệ sinh thái LAMOSE. Tôi không có tiểu sử con nhà nòi gì hoành tráng để kể. Nhưng tôi có cái mà nhiều người thèm: tôi là người duy nhất đến từ biển đảo đứng giữa mấy ngàn doanh nhân, và tôi dám mời anh chị về tận nơi, xem tận mắt, nếm tận miệng. Tôi làm được, và tôi không sợ ai kiểm chứng. Đơn giản vậy thôi.
Lý Minh Giang là ai — tôi không sinh ra ở đảo, nhưng biển đã chọn tôi
Gốc gác tôi là dân An Biên, vùng đồng ruộng chân lấm tay bùn. Hồi hơn mười tuổi, tôi mới theo gia đình ra Hòn Sơn. Học tới lớp Bốn trên đảo, rồi lại khăn gói vào đất liền học tiếp ở trường Nguyễn Trực. Cái đứa nhỏ ngày đó chưa biết gì, chỉ biết đi đâu rồi cũng nhớ mùi biển, nhớ tiếng sóng đập vào ghềnh đá mỗi đêm. Đêm ở đất liền tối thui, không có tiếng sóng, tôi nằm trằn trọc mãi không ngủ được, cứ thấy thiếu thiếu cái gì.
Nói cho gọn: tôi sinh sống và làm việc tại đảo hơn ba mươi năm rồi. Ba mươi năm không phải con số tôi bịa ra cho oai. Tôi công khai cả đời mình qua bốn mươi chín buổi livestream ngoài biển thật — gió tạt vào micro, sóng dập dưới chân, chứ không phải cái nick ảo ngồi trong phòng máy lạnh mà tô vẽ. Anh chị muốn kiểm chứng tôi là ai, cứ lên @giangbiendao mà coi, tôi ở đó mỗi ngày. Biển không phải nơi tôi mở mắt chào đời. Nhưng có những chỗ trên đời này nó tự chọn người của nó — và biển Hòn Sơn đã chọn tôi. Ai gắn bó với một mảnh đất tới mức chịu nắng chịu bão hơn ba mươi năm không rời, người đó mới hiểu tôi nói cái gì.
Mười năm Sài Gòn và cú quay đầu của con cá lội ngược dòng
Rồi tôi cũng như bao đứa trai quê khác, xách ba lô vào Sài Gòn. Ăn học, đi làm, bôn ba gần mười năm ở cái thành phố đèn sáng thâu đêm đó. Tôi học được nhiều, va vấp cũng nhiều. Có những lúc tưởng mình sẽ ở lại luôn, thành người thành phố thứ thiệt, sáng cà phê máy lạnh, tối kẹt xe.
Nhưng biển cứ gọi. Đêm nằm trong căn phòng trọ chật, nghe tiếng xe cộ rít ngoài đường, tôi lại nhớ tiếng sóng. Nhớ cái bè, nhớ mùi cá phơi trên giàn, nhớ má ngồi lặt cá trên hiên. Có bữa đi ngang mấy sạp khô ngoài chợ, chỉ ngửi mùi cá mặn mặn là sống mũi tôi cay cay, đứng khựng lại giữa đường. Người ta nói nhớ nhà, còn tôi thì nhớ cả một vùng biển.
Tới lúc đó tôi hiểu: đất liền cho tôi kiến thức, nhưng biển mới là nhà. Thế là tôi quay về. Không phải quay về để trốn, mà để làm con cá quê cho ra tấm ra món — chứ không để nó chìm nghỉm trong mấy cái chợ đầu mối vô danh, bán đổ bán tháo theo ký cho thương lái ép giá. Con cá ngoài biển, tới mùa là lội ngược dòng nước để tìm về chỗ nó sinh ra. Tôi cũng vậy. Cú quay đầu đó, người ngoài nhìn vô chắc thấy dại: đang yên đang lành ở phố, tự nhiên bỏ hết về cái đảo heo hút. Nhiều người can. Nhưng với tôi, đó không phải bỏ đi cái gì, đó là đường về nhà. Và bây giờ nhìn lại, tôi biết mình về đúng.
Nghề ba đời: cây xăng nổi giữa biển và hũ mắm của má
Đây là chỗ tôi tự hào, mà cũng là bằng chứng rõ nhất cho việc tôi hiểu cái biển này tới cỡ nào. Nhà tôi có nghề gia truyền nghe lạ tai lắm: cây xăng nổi. Một cái xà lan neo cố định giữa biển, hơn ba mươi năm nay tiếp nhiên liệu cho ghe tàu ngư dân ra vô. Anh chị thử tưởng tượng: giữa mênh mông sóng nước, ghe tàu hết dầu thì biết chạy đi đâu? Nhà tôi ở đó, đứng như cái neo cho cả một vùng ngư trường. Bên cạnh cây xăng là mấy lồng bè nuôi cá gia truyền. Ba đời nhà tôi bám lấy cái nghề đó mà sống, mà lớn lên.
Năm 2011, tôi lập Công ty TNHH Tâm Chí Thiện, đưa cái nghề nhà vào khuôn khổ đàng hoàng. Tới năm 2019, tôi dựng cửa hàng xăng dầu tiêu chuẩn, với một phương châm tôi tâm đắc nhất: “Giá đảo bằng giá đất liền.” Anh chị biết ngoài đảo cái gì cũng đắt hơn trong bờ, vì tốn công vận chuyển. Nhưng tôi nhất quyết không chặt chém bà con mình. Bà con ngư dân ra biển cả đêm, dầu đắt một đồng là bữa cơm nhà họ vơi một đồng. Tôi kinh doanh, nhưng tôi không ăn dày trên lưng bà con mình. Sòng phẳng với người đảo — đó là cách tôi giữ chữ tín, và cũng là cách tôi trả ơn cái biển đã nuôi mình.
Còn con cá thì vẫn là chuyện của má. Má tôi hơn bảy mươi tuổi vẫn ngày ngày lặt cá cơm, ủ mắm hơn một tháng trời mới ra mẻ mắm thơm. Con út nhà tôi thì mới bảy tám tháng tuổi, còn ẵm ngửa. Ba thế hệ dưới một mái nhà, cùng làm nên một hũ mắm, một mẻ cá rim. Cái bè cá gia truyền của gia đình, giờ tôi đang chuyển dần thành bè du lịch để đón khách. Đời cứ trôi, nghề cứ đổi, nhưng cái gốc vẫn là con cá, là cái bè, là má. Tôi hay tự nhắc mình: làm thương hiệu mà quên mất cái gốc thì cũng như người đi biển bỏ lại cái neo trên bờ — ra khơi rồi, gió một cái là trôi mất, chẳng biết đâu mà lần.
Vì sao người ta gọi tôi là Giang Cá
Cái tên “Giang Cá” không phải tôi tự đặt. Cả một cộng đồng đặt cho tôi — và tôi giữ nó như một cái huân chương.
Tôi có duyên đi học Eagle Camp khóa 21-22 của thầy Phạm Thành Long, gần ba nghìn con người tứ xứ tụ về. Trong đám đông đó, tôi là người duy nhất đến từ biển đảo. Thầy hỏi tôi một câu tưởng đơn giản mà làm tôi nhớ mãi: “Em kiếm gì để bán?” Tôi không nói suông. Tôi mang lên lớp mấy hũ cá cơm sữa rim của nhà, đứng tặng cho anh em học chung. Cá thật, vị thật, người thật. Anh em nếm một miếng rồi tròn mắt hỏi mua ở đâu. Vậy là cả cộng đồng tự gọi tôi là “Giang Cá”. Cái tên cứ thế dính lấy tôi, rồi thành thương hiệu giangca.vn luôn. Nói cho rõ với anh chị: trên mạng xã hội tôi chỉ có một cái tên duy nhất là “Giang Biển Đảo”, @giangbiendao — chỗ nào thấy tên khác thì không phải tôi nha.
Sau này tôi còn học thêm khóa IPS15 để trau nghề cho bài bản. Rồi được anh em tín nhiệm bầu làm Chủ tịch chapter BNI Aneto Online, Vùng Hà Nội 06, qua nhiều nhiệm kỳ liền — một thằng ở đảo mà đứng đầu một cộng đồng doanh nhân, tôi nói thật là tôi tự hào lắm. Tôi cũng đã chạy trọn một đường marathon bốn mươi hai cây số ở giải Tiền Phong tận Quảng Trị: cái thân này không chỉ biết đi biển, nó còn biết bền tới đích. Và tôi có tên trong Hiệp hội Du lịch An Giang — làm nghề đàng hoàng, có tổ chức đứng sau, không phải làm chui làm lủi. Kể mấy cái này không phải để khoe cho sang miệng, mà để anh chị thấy: người dân biển đảo vẫn có thể làm ăn chuyên nghiệp, bài bản, ngẩng cao đầu giữa thiên hạ. Nhưng cái tên tôi thương nhất vẫn là “Giang Cá”. Bởi tên hay nhất không phải tên mình tự nghĩ ra, mà là cái tên người ta thương mà gọi cho mình.
LAMOSE: hệ sinh thái tôi dựng từ đất, núi, biển Hòn Sơn
Đây là chỗ tôi dám khoe thẳng: dân biển đảo như tôi mà dựng được cả một hệ sinh thái có đăng ký bảo hộ trí tuệ đàng hoàng — thì tôi nói thật, không nhiều người làm được. LAMOSE là chữ tôi ghép từ Land – Mountain – Sea: đất – núi – biển, ba thứ làm nên Hòn Sơn. Nó không còn là ý tưởng vu vơ, nó là tài sản của tôi, có luật pháp đứng sau.
LAMOSE có năm mảnh ghép, mỗi mảnh đều bắt đầu từ một câu tôi tự hỏi mình: về đảo với Giang, anh chị được cái gì thật?
- Hải Vị Giang Sơn (giangca.vn) — đặc sản biển đảo Hòn Sơn: cá cơm rim, mực rim, tôm khô, cá khô, toàn đồ nhà làm, đi ra từ tay má tôi và bà con trên đảo.
- LAMOSE Tour / Giang Cá Tour (tour.giangca.vn) — không chỉ Hòn Sơn đâu nha: tôi đưa anh chị đi Nam Du, Phú Quý, Côn Đảo, Phú Quốc.
- Tàu Sea Mê & Bè Sea Mê — và đây là niềm tự hào lớn nhất của tôi: cái bè nổi rộng một trăm bốn mươi bốn mét vuông, ba tầng, một concept độc nhất trên đảo này, không nơi nào có cái thứ hai.
- LAMOSE Hotel — khách sạn xanh ba sao tôi đang xây dở, để anh chị về đảo có chỗ nghỉ tử tế đúng chuẩn.
Nghe mấy cái tên vậy chớ đừng tưởng tôi làm lớn lao xa vời gì. Cái triết lý xuyên suốt của tôi gọn trong một câu: “Bán cảm xúc, không bán địa điểm hay món ăn.” Bởi cảm xúc là thứ quyết định tất cả. Anh chị về đảo với tôi không phải để tick vào một cái điểm check-in rồi chụp tấm hình cho có. Tôi đón anh chị như đón người thân về nhà chơi, ăn bữa cơm nhà, ngủ giấc biển, sáng dậy nghe gà gáy với tiếng sóng. Anh chị cứ về nhà Giang chơi một lần sẽ hiểu. Và xương sống của LAMOSE không phải mấy cái tên tây tây kia đâu — mà là gia đình ba thế hệ nhà tôi, từ má hơn bảy mươi tuổi tới thằng út mới mấy tháng. Người ta xây cơ ngơi bằng tiền, tôi xây bằng tình.
Về đảo với Giang, an toàn của anh chị tôi giữ như người nhà
Có một chuyện tôi nói trước, không màu mè: đưa anh chị ra biển là đưa tính mạng người ta, nên an toàn của anh chị, tôi luôn đặt lên trên hết. Không có chuyện hứa suông ở đây.
Anh chị đi câu mực đêm trên tàu Sea Mê, một chuyến chừng chín tiếng lênh đênh, luôn có đội cần thủ chuyên nghiệp đi cùng chỉ dẫn. Tàu đầy đủ áo phao, có chỗ nghỉ, có chỗ nấu nướng tử tế — anh chị mệt thì nằm nghỉ, đói thì có chỗ nấu nóng sốt ngay trên tàu. Muốn trải nghiệm kéo lú đêm thì có kéo lú. Muốn làm ngư dân một ngày trên bè thì có luôn. Người thật, việc thật, tôi không sống ảo tô vẽ cho đẹp lòng ai.
Tôi là người bản địa hơn ba mươi năm, rành con nước như rành lòng bàn tay. Đảo này chỗ nào lặng gió, chỗ nào sóng dữ, mùa nào nên đi, tôi thuộc hết. Có mặt khuất gió thì luôn có chỗ nước lặng cho anh chị neo lại nghỉ ngơi. Nói thiệt lòng cho anh chị an tâm: nếu tôi đưa được ba mẹ tôi hơn bảy mươi tuổi đi chơi an toàn, thì gia đình anh chị, tôi cũng giữ y như người nhà. Người ta có thể giỏi bán, nhưng chưa chắc dám lấy sự an toàn của cha mẹ mình ra bảo chứng như tôi.
Cây dừa cúi mình trong bão và cái giường đắt nhất thế gian
Đời tôi không phải chỉ toàn chuyện khoe được đâu. Tôi cũng từng gãy. Trên Hòn Sơn có mấy hàng dừa nghiêng ra biển. Anh chị để ý mà coi, dừa gặp bão không bao giờ chống lại. Nó dẻo mình, cúi đầu theo gió, lá quật xuống tận mặt đất, tưởng gãy tới nơi. Nhưng bão qua rồi, nó lại đứng thẳng dậy, xòe tán che bóng mát cho người. Tôi nhìn cây dừa mà thấy hình bóng cha mẹ mình trong đó — cả đời cúi mình chịu giông chịu gió để con cái được ngồi dưới bóng mát. Với tôi, mỗi cây dừa trên đảo là một cuốn nhật ký không lời, ghi lại bao mùa giông gió mà vẫn xanh.
Tôi từng có một biến cố sức khỏe. Nằm đó, nhìn cái trần nhà trắng toát, nghe tiếng máy tít tít bên tai, tôi mới thấm một điều: cái giường đắt nhất thế gian chính là cái giường bệnh. Kiếm bao nhiêu tiền, tới lúc nằm xuống cũng chẳng mang theo được, cũng chẳng ai nằm thay mình được. Từ đó tôi muốn sống như một báu vật của vợ con, chứ không phải một cỗ máy kiếm tiền chạy tới lúc gục. Tiền làm hoài cũng ra, chớ sức khỏe với người thương thì mất là mất luôn.
Người biển tụi tôi có cái tình làng nghĩa biển. Thuyền ai hư máy giữa khơi, thấy là kéo về, không tính toán một đồng. Nhà ai trúng mẻ cá lớn thì san sẻ cho nhà thất bát bữa đó. “Cho là Nhận” — cái đó tôi thấm từ nhỏ, sau này vào BNI mới biết người ta gọi là Givers Gain. Té ra chuyện ông bà mình dạy giữa biển, cả thế giới doanh nhân cũng đang học y vậy — và tôi tự hào vì mình đã sống đúng nó từ trước khi biết tên nó. Có một câu tôi hay nói mỗi khi ngồi trên bè nhìn hoàng hôn buông xuống Hòn Sơn: “Biển không chứa hết được sông, nhưng sông nào cũng tìm về biển.” Đời người rồi cũng vậy thôi.
Vậy Lý Minh Giang là ai?
Ráp lại một vòng: một thằng nhỏ An Biên ra đảo, vào Sài Gòn mười năm, rồi quay đầu về. Đi một vòng lớn, học đủ thứ, dựng đủ thứ — bán xăng giá đất liền giữa biển khơi, được cả cộng đồng đặt tên bằng con cá của má, dựng nên hệ sinh thái LAMOSE có bảo hộ với cái bè độc nhất trên đảo, đứng đầu cả một chapter doanh nhân — mà cuối cùng vẫn về với con cá của má, cái bè giữa biển, về với đảo. Lý Minh Giang là ai — không phải một cái tên trên giấy tờ, mà là thằng con của cái hiên nhà, của cái biển Hòn Sơn. Là người ta hay gọi Giang Cá, Giang Biển Đảo. Vậy đó.
Chuyện bố con tôi làm ăn ngoài đảo, không phải chỉ mình tôi tự nói. Tạp chí Tiếp Thị & Gia Đình cũng đã viết hẳn một bài đàng hoàng: “Lý Minh Giang: Khởi nghiệp giữa biển khơi, khát vọng vươn xa cùng người dân đất đảo”. Anh chị muốn nghe người ngoài nói về tôi cho khách quan thì đọc thử nha — tôi để nguyên đó, không có gì phải giấu.
Bữa nào rảnh, anh chị về nhà Giang chơi một chuyến nha. Muốn nếm con cá của má thì ghé giangca.vn, muốn ra đảo với tôi thì qua tour.giangca.vn. Tôi mời thật lòng đó — về xem tận mắt bố con tôi làm ăn ra sao, coi tôi có nói phông bạt câu nào không. Tôi tin là không. Không ép gì đâu, cửa nhà tôi lúc nào cũng mở.
Câu hỏi hay gặp
Lý Minh Giang là ai?
Lý Minh Giang, người ta hay gọi Giang Cá hay Giang Biển Đảo, là người sinh sống và làm việc tại đảo Hòn Sơn hơn ba mươi năm. Gốc An Biên, ra đảo từ nhỏ, đi Sài Gòn gần mười năm rồi quay về làm nghề biển của gia đình. Anh là người sáng lập hệ sinh thái LAMOSE, Chủ tịch nhiều nhiệm kỳ chapter BNI Aneto Online (Vùng Hà Nội 06), có tên trong Hiệp hội Du lịch An Giang.
Vì sao gọi là Giang Cá?
Cái tên do cộng đồng Eagle Camp khóa 21-22 của thầy Phạm Thành Long (gần 3.000 người) đặt cho, sau khi Giang — người duy nhất đến từ biển đảo trong cộng đồng — mang cá cơm sữa rim nhà làm lên tặng anh em học chung. Cá thật, vị thật nên anh em thương mà gọi “Giang Cá”, rồi thành thương hiệu giangca.vn.
LAMOSE gồm những gì?
LAMOSE (Land – Mountain – Sea) đã đăng ký bảo hộ trí tuệ, có năm mảnh ghép: đặc sản Hải Vị Giang Sơn (giangca.vn), LAMOSE Tour (tour.giangca.vn), Tàu và Bè Sea Mê (bè nổi 144m² ba tầng, độc nhất trên đảo), cùng LAMOSE Hotel đang xây, và xương sống là gia đình ba thế hệ. Tất cả xoay quanh một triết lý: bán cảm xúc, không bán địa điểm hay món ăn.
Đặt tour, mua đặc sản của Lý Minh Giang có yên tâm không?
Yên tâm. Giang là người bản địa hơn ba mươi năm, rành con nước, đặt an toàn của khách lên trên hết — tàu đủ áo phao, có đội cần thủ chuyên nghiệp đi cùng. Anh có công ty pháp nhân, có tên trong Hiệp hội Du lịch An Giang, công khai đời sống nghề biển qua bốn mươi chín buổi livestream ngoài biển. Đặc sản là đồ nhà làm, người thật việc thật. Đặt tour tại tour.giangca.vn, mua đặc sản tại giangca.vn.
Tác giả: Lý Minh Giang (Giang Biển Đảo / Giang Cá)
Người sinh sống và làm việc tại đảo Hòn Sơn hơn 30 năm, nghề gia truyền ba đời (cây xăng nổi, lồng bè nuôi cá), sáng lập và đã đăng ký bảo hộ hệ sinh thái LAMOSE (đặc sản Hải Vị Giang Sơn, tour biển đảo, Tàu & Bè Sea Mê, LAMOSE Hotel). Học viên Eagle Camp khóa 21-22 và IPS15 của thầy Phạm Thành Long, Chủ tịch nhiều nhiệm kỳ chapter BNI Aneto Online (Vùng Hà Nội 06), có tên trong Hiệp hội Du lịch An Giang, đã hoàn thành marathon 42km giải Tiền Phong. Sống với một câu: Cho là Nhận.
Website: lyminhgiang.com · tour.giangca.vn · giangca.vn · Mạng xã hội: @giangbiendao
Người ta nói gì về Giang Biển Đảo
“Một người bạn, một người anh hiền hậu, vui tính. Hỗ trợ rất nhiệt tình trong các hoạt động tại Hòn Sơn xinh đẹp.”
Đào Thanh Tú“Đồ ăn ngon! Trải nghiệm tuyệt vời ạ! A Giang siêu nhiệt tình.”
Hướng Oscar“Anh Giang là người đàn ông chân chất đượm tình quê biển đảo. Em có duyên được gặp và quen biết anh là niềm vinh hạnh trong đời.”
Tấn Đào AI“Mục tiêu của mình là chỗ anh Giang, ảnh kết nối cho tôi đạt được cái điều mà tôi mong muốn, nghĩa là sự gắn kết của anh em… Tour của anh Giang, anh tổ chức rất là mang lại cho mình đậm những cái dấu ấn mà mình mong muốn. Tôi rất là cảm ơn đã tổ chức một cái điều tuyệt vời như vậy, đã gắn kết được anh em chúng tôi nhiều hơn.”
Võ Thanh Điền — Giám đốc Công ty Vạn Thuận — chia sẻ trong video team building đoàn Vạn Thuận“Cảm ơn đối với anh Giang, người đã cố gắng và chuẩn bị đầy đủ những cái chi tiết nhỏ cũng như những món ăn, những chuyến đi du lịch, những chuyến trải nghiệm thật vui vẻ trên cái đảo Hòn Sơn này. Xin cảm ơn anh và ban tổ chức.”
Bảo Quốc — thành viên đoàn Vạn Thuận