Có những người bạn mà bạn quý ngay từ cái bắt tay đầu tiên. Cũng có những người bạn phải đi cùng nhau một quãng đường dài, ngồi im lặng bên nhau đủ lâu, mới thấy hết cái tử tế bên trong. Tốt thuộc kiểu thứ hai. Và câu chuyện của anh, tôi nghĩ, đáng để kể lại cho những ai đang loay hoay ở vạch xuất phát của đời mình.

Cả hành trình đó, tôi cũng ngồi kể lại trong một tập podcast ngắn. Bạn có thể bấm nghe giọng thật của anh em tôi, rồi đọc tiếp câu chuyện bên dưới:

Đứa trẻ 11 tuổi ngoài khơi và giấc mơ đổi đời

Nguyễn Đức Tốt sinh năm 1990 ở một vùng quê ven biển Quảng Nam, nay là thành phố Đà Nẵng. Năm 11 tuổi, cái tuổi mà nhiều đứa trẻ còn ham chơi, Tốt đã theo cha ra biển đánh bắt hải sản. Cha anh thức dậy lúc hai, ba giờ sáng, lênh đênh trên chiếc thuyền nhỏ không mái che, chịu cái nắng gắt gần 40 độ giữa trưa, có ngày ướt như chuột lột giữa những cơn mưa bất chợt, rồi trở về khi trời đã xế chiều.

Chính giữa những buổi trưa cháy da đó, trong đầu đứa trẻ ấy đã cài vào một câu: lớn lên, mình sẽ không làm cái nghề vất vả như cha. Nhưng biển không chỉ lấy đi. Biển cũng cho. Cái nắng, cái mưa, cái đói của những chuyến ra khơi đã tôi luyện cho Tốt một thứ mà sau này không trường lớp nào dạy được: sự lì lợm, sự bền bỉ, và khả năng chịu đựng những ngày dài mà không than.

Học hết cấp ba, anh khăn gói vào Sài Gòn, học Cao đẳng Quản trị Kinh doanh. Ra trường, như bao đứa trẻ tỉnh lẻ khác, anh làm đủ nghề để bám trụ lại thành phố: phục vụ nhà hàng, nghiên cứu thị trường, môi giới bất động sản, bán hàng trong siêu thị. Không việc nào là nhẹ. Nhưng anh cứ đi, cứ thử, cứ ngã rồi đứng dậy.

Đến năm 2015, anh lấy vợ, có con, và bắt đầu làm đại diện thương mại cho một công ty phân bón lớn, phụ trách chăm sóc khách hàng ở các tỉnh miền Tây. Có ngày anh chạy xe máy hơn 200 cây số, băng qua Cần Thơ, Hậu Giang, Vĩnh Long, Kiên Giang, nắng đổ trên lưng áo. Đó là những năm anh học nghề bằng chính đôi chân và bánh xe của mình, hiểu cây, hiểu đất, hiểu bà con nông dân cần gì.

Nhưng bốn năm trôi qua, anh dừng lại nhìn. Hai vợ chồng và đứa con gái nhỏ vẫn ở trong căn nhà trọ chưa tới 15 mét vuông, trong một con hẻm ở quận Tân Bình. Mình phải thay đổi, không thể để vợ con sống mãi như thế này. Đêm nào anh cũng trằn trọc như thế. Cái nghèo không đáng sợ bằng cái cảm giác cố gắng mãi mà mọi thứ vẫn đứng yên.

Sáu tháng tiêu hết tiền tiết kiệm để làm một điều đúng

Chính những đêm không ngủ ấy đẩy Tốt đến một quyết định đổi cả đời: anh nghỉ làm thuê, tự khởi nghiệp phân bón của riêng mình.

Thời gian đầu vô cùng khó. Vốn ít, sản phẩm mới chưa có lợi thế cạnh tranh, anh phải chấp nhận cho các đại lý mới nợ để giữ mối. Sáu tháng đầu, anh gần như tiêu sạch số tiền tiết kiệm gom góp của bao nhiêu năm đi làm. May mắn là vợ anh khi ấy có một công việc ổn định, đủ để gia đình nhỏ sống qua ngày trong lúc anh gồng mình dựng nghiệp.

Rồi mọi thứ dần vững. Giấc mơ ngày còn nhỏ, có một công việc kinh doanh của riêng mình, có nhà ở thành phố, có chiếc xe hơi, anh đều làm được ở tuổi 30. Hôm nay, anh sống cùng gia đình ở TP.HCM, còn nhà máy sản xuất của Yimex đặt tại Khu công nghiệp Thái Hòa, Long An, nơi những mẻ phân bón dạng bột, dạng nước ra đời mỗi ngày, cung cấp cho cây ăn trái, cây công nghiệp, rau màu khắp cả nước.

Công ty của anh đứng trên ba chữ: Chất lượng, Đổi mới, Bền vững. Có nhà máy, có dây chuyền, có địa chỉ rõ ràng, có giấy phép lưu hành, với Tốt, đó là những cái nền bắt buộc phải có trước khi nói bất cứ điều gì về sản phẩm. Bởi anh hiểu, ai bán phân cũng nói phân mình tốt; điều làm nên khác biệt là bạn có dám minh bạch nguồn gốc để bà con nông dân tin hay không.

Nhưng điều khiến tôi nể Tốt không nằm ở nhà máy hay danh sách đối tác. Nó nằm ở câu anh hay nói với người mới:

“Bạn không cần hàng trăm triệu để khởi sự. Chỉ cần dám bắt đầu với chưa tới chục thùng hàng, và bắt đầu bằng điều đúng đắn.” Nguyễn Đức Tốt

Tôi nghe câu đó mà giật mình. Bởi cái rào cản lớn nhất của người muốn khởi nghiệp chưa bao giờ là tiền. Nó là nỗi sợ. Và Tốt, hơn ai hết, hiểu nỗi sợ đó, vì tám năm trước anh cũng đứng đúng chỗ ấy, cũng từng nghĩ muốn làm chủ thì phải có nhà máy tiền tỷ, phải ôm lô hàng vài trăm triệu, và rồi chùn bước.

Người chọn quay lại làm ngọn hải đăng

Có một chi tiết ở Tốt mà tôi quan sát rất kỹ: anh không giữ con đường cho riêng mình. Anh quay lại dẫn đường.

Đối tượng anh chọn đồng hành không phải nông dân, mà là những bạn trẻ từng đi làm sale, có nghề, có va chạm thị trường, có khát khao, nhưng loay hoay mãi vì không có người dẫn đường. Sau ba năm, năm năm làm công ăn lương, cuộc sống vẫn thế. Họ muốn có một thương hiệu phân bón của riêng mình để thoát khỏi cuộc chiến cạnh tranh về giá, nhưng sợ. Sợ phải mở nhà máy, sợ ôm lô hàng lớn, sợ không biết bắt đầu từ đâu và không ai chỉ.

Tốt gỡ đúng những nỗi sợ đó. Anh sản xuất, gia công, để bạn trẻ chỉ cần bắt đầu nhỏ mà vẫn có sản phẩm mang tên mình, có thương hiệu của riêng mình. Anh không chỉ bán phân, anh trao cả một lối đi: cách ra sản phẩm, cách vận hành, cách dựng thương hiệu, cách bước những bước đầu tiên mà không vấp ngã như anh từng vấp.

Anh kể tôi nghe về Phạm Đức Thiện, con của một chủ cửa hàng phân thuốc nông nghiệp. Thiện đứng giữa hai ngã đường: nối nghiệp gia đình bán phân thuốc, hay tự dựng một cái gì đó lớn hơn cho riêng mình. Sau quá trình đi học phát triển bản thân, Thiện khao khát bước ra, nhưng chưa biết đi thế nào. Hai anh em chơi với nhau, tương tác, tư vấn, hỗ trợ. Tốt định hướng cho Thiện thành lập công ty, làm một thương hiệu riêng. Và giờ, hai anh em đang hợp tác thật, Yimex sản xuất, Thiện phân phối các sản phẩm phân bón ấy ra thị trường. Một người đi trước, dắt tay một người đi sau. Đúng tinh thần Cho là Nhận mà tôi vẫn tâm niệm suốt bao năm ở Hòn Sơn.

Tôi hỏi Tốt: giữa muôn vàn thứ để khởi nghiệp, sao lại chọn phân bón? Anh cười, nói đó là cái duyên nghề. Nhưng tôi biết, đằng sau chữ “duyên” ấy là cả một quãng đời đã đi qua: từ đứa trẻ đi biển, đến anh sale chạy 200 cây số mỗi ngày, đến người cha trằn trọc trong căn trọ 15 mét vuông. Anh chọn phân bón vì anh hiểu nó tới tận gốc rễ. Và anh chọn giúp người trẻ vì anh nhìn thấy chính mình của tám năm trước trong ánh mắt họ.

Cái kỷ luật để đi đường dài đó, Tốt rèn trên đường chạy. Ít ai biết, anh từng là một người rất tự ti, luôn nghĩ mình sức khỏe yếu, từ nhỏ không dám chơi bất kỳ môn thể thao nào. Cho đến khi anh gặp Thầy Phạm Thành Long, người cho anh niềm tin rằng giới hạn không nằm ở thể chất, mà nằm ở niềm tin ta dành cho chính mình. Anh chọn chạy bộ, môn thể thao đơn giản nhất nhưng đòi hỏi kỷ luật và kiên trì nhất.

Và nó thay đổi hoàn toàn con người anh. Từ cự ly Marathon Tiền Phong Quảng Trị 42km trong 3 giờ 50 phút, đến Ultra Trail Hà Giang 50km, VMM Sapa 100km, rồi Ultra Trail Cao Bằng 160km, cuộc chiến hai đêm ba ngày giữa rừng núi Tây Bắc. Và tấm ảnh anh dang tay về đích IRONMAN 140.6 tại Đà Nẵng, cự ly khắc nghiệt nhất của môn ba môn phối hợp, là minh chứng cho một điều anh hay nói: anh không chạy vì thành tích, anh chạy để rèn ý chí. Với Tốt, đường chạy và thương trường là một. Kỷ luật luyện tập chính là kỷ luật làm việc. Vượt giới hạn cá nhân cũng chính là cách anh mở rộng giới hạn của doanh nghiệp.

Hai người con của biển, gặp nhau trên bờ

Tôi và Tốt học chung cộng đồng Eagle Camp của Thầy Phạm Thành Long. Vừa rồi, anh em cùng học một khóa huấn luyện năm ngày tại Nha Trang, từ 29/6 đến 3/7. Đó là những ngày căng não, học về tư duy, về marketing, về cách phát triển chính doanh nghiệp của mình.

Học xong, chúng tôi kéo nhau ra biển. Dù lượn. Ca nô. Những trò chơi giữa biển xanh cát trắng nắng vàng của Nha Trang. Rồi một bữa tiệc hải sản trên nhà hàng nổi, nơi những câu chuyện cứ thế tuôn ra, anh em càng nói càng thấy gần. Cái khung cảnh mà nếu bạn từng thấy, bạn sẽ hiểu vì sao dân Eagle Camp gắn bó đến vậy: không phải vì cùng học một lớp, mà vì cùng dám đẩy mình qua giới hạn.

Nhưng cái làm tôi thấy gần Tốt nhất không phải mấy trò chơi biển. Đó là lúc ngồi trên xe anh chở về Sài Gòn, hai anh em nói chuyện gia đình. Anh có ba đứa con. Tôi cũng ba đứa con. Cả hai đều mê vận động, mê leo núi. Và cả hai đều là con của biển.

Tôi lớn lên ở Hòn Sơn. Mười tuổi tôi ra đảo, thấm cái vị mặn của gió, thấy cha ông mình mỗi sáng đẩy ghe ra khơi, chiều kéo lưới về, mắt dõi theo con nước. Tốt lớn lên bên biển Quảng Nam, mười một tuổi đã ngồi trên thuyền cha giữa nắng cháy. Hai đứa trẻ ở hai vùng biển khác nhau, cùng một quyết tâm rời chiếc thuyền vất vả của cha. Để rồi khi trưởng thành, cả hai đều mang biển trong máu theo cách riêng. Tốt sống ở Sài Gòn, nhưng mỗi lần ra biển tập luyện, rèn mình, anh như trở về với gốc gác. Tôi về hẳn với Hòn Sơn để dựng LAMOSE.

“Sóng nào rồi cũng dạy ta cách lái thuyền.”

Người đi biển ở quê tôi hiểu câu đó tới tận xương. Không ai xin được biển lặng. Người ta chỉ có thể học cách lái con thuyền của mình qua từng con sóng. Tốt là vậy. Mỗi cú ngã trên thương trường, mỗi cây số trên đường ultra trail, mỗi lô hàng cho nợ những ngày đầu, đều là một con sóng dạy anh lái vững hơn. Và đến lượt anh, anh dạy lại người sau cách đọc con nước.

Điều tôi mang về từ Nguyễn Đức Tốt

Ngồi trên xe hôm đó, tôi nghĩ về công việc của mình ở Hòn Sơn. Tôi làm đặc sản biển, làm tour, làm tàu, và tôi cũng đang cố dắt tay bà con trên đảo, các bạn trẻ ở quê, để họ không phải bỏ xứ đi làm ăn xa. Nghe Tốt kể chuyện đồng hành với người mới, tôi thấy chúng tôi đang làm cùng một việc, chỉ khác cái nghề: biến trải nghiệm khổ của mình thành con đường bớt khổ cho người đi sau.

Đó là bài học tôi mang về, và nó thay đổi cách tôi nhìn về chính LAMOSE. Người ta hay nghĩ thành công là leo lên cao rồi rút thang. Tốt làm ngược lại, anh leo lên rồi thả thang xuống. Anh minh bạch nhà máy, minh bạch giấy phép, để người mới tin mà bước theo. Anh viết cả một cuốn cẩm nang, đặt mục tiêu đồng hành hàng chục ngàn bạn trẻ, không phải để giữ họ lệ thuộc, mà để họ tự đứng được trên đôi chân mình. Tôi tin đó mới là kiểu thành công đáng để kể lại.

Nếu bạn đang khao khát khởi nghiệp nông nghiệp mà chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy kết nối với anh Nguyễn Đức Tốt: nguyenductot.com, nơi anh chia sẻ cuốn cẩm nang “28 Ngày Khởi Nghiệp Kinh Doanh Phân Bón” cùng hành trình đồng hành 10.000 bạn trẻ.

Còn nếu bạn muốn một lần đứng giữa biển đảo để nghe lòng mình chậm lại, như cách anh em tôi đã gắn kết ở Nha Trang, thì mời bạn về Hòn Sơn với tôi:

• Hải Vị Giang Sơn, đặc sản biển đảo Hòn Sơn
• Giang Cá Tour, chạm vào biển đảo theo cách thật nhất

Tốt “Phân Bón”, cái tên nghe như một câu đùa, nhưng đằng sau nó là một đứa trẻ từng ngồi trên thuyền cha giữa biển, học cách không bỏ cuộc. Có người đi qua giông bão rồi im lặng cất nó đi. Có người đi qua giông bão rồi quay lại thắp đèn cho kẻ đang lênh đênh. Bạn muốn làm người nào?

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguyễn Đức Tốt là ai?

Nguyễn Đức Tốt (sinh 1990, quê Quảng Nam, nay là Đà Nẵng) là CEO Công ty Yimex, chuyên sản xuất và gia công phân bón. Anh được biết đến với biệt danh Tốt “Phân Bón” và là người đồng hành cho các bạn trẻ khởi nghiệp trong ngành nông nghiệp.

Nguyễn Đức Tốt kinh doanh gì và ở đâu?

Anh sản xuất, gia công phân bón dạng bột và dạng nước. Anh sống tại TP.HCM, còn nhà máy sản xuất của Yimex đặt tại Khu công nghiệp Thái Hòa, Long An. Anh cũng giúp các bạn trẻ có kinh nghiệm sale xây dựng thương hiệu phân bón riêng để làm đại lý, nhà phân phối.

Làm sao để kết nối với Nguyễn Đức Tốt?

Bạn có thể tìm anh tại website nguyenductot.com và tham khảo cuốn cẩm nang “28 Ngày Khởi Nghiệp Kinh Doanh Phân Bón”.

Nguyễn Đức Tốt và Lý Minh Giang quen nhau thế nào?

Cả hai cùng học trong cộng đồng Eagle Camp của Thầy Phạm Thành Long, và vừa cùng dự một khóa huấn luyện năm ngày tại Nha Trang (29/6 đến 3/7), sau đó cùng nhau trải nghiệm biển Nha Trang.

Những điều đọng lại

• Rào cản lớn nhất của khởi nghiệp là nỗi sợ, không phải tiền. “Chỉ cần dám bắt đầu với chưa tới chục thùng hàng, và bắt đầu bằng điều đúng đắn.”
• Khó khăn tuổi thơ là vốn liếng. Những chuyến ra khơi cùng cha đã tôi luyện cho Tốt sự bền bỉ mà không trường lớp nào dạy.
• Kỷ luật thể thao là kỷ luật kinh doanh. Từ Marathon đến IRONMAN 140.6, mỗi cây số là một lần rèn ý chí.
• Thành công đẹp nhất là leo lên rồi thả thang xuống, quay lại dẫn đường cho người đi sau.
• Sóng nào rồi cũng dạy ta cách lái thuyền. Không ai xin được biển lặng; ta chỉ có thể học cách lái vững hơn.

Lý Minh Giang | Giang Biển Đảo, sinh sống và làm việc tại đảo Hòn Sơn hơn 30 năm, xây dựng hệ sinh thái LAMOSE.

Trang chủ: lyminhgiang.com

The post Nguyễn Đức Tốt: Từ Đứa Trẻ Theo Cha Đi Biển Đến CEO Yimex appeared first on LAMOSE – Tour Chạm Hòn Sơn | Du lịch biển đảo.

1. Cái Tên “Giang Cá” Bắt Đầu Từ Một Hũ Cá Cơm Sữa Rim

Tôi không tự đặt cho mình cái tên đó. Cả một cộng đồng đặt cho tôi.

Số là khi tôi đi học Eagle Camp của thầy Phạm Thành Long — một cộng đồng gần 3.000 người — tôi là người duy nhất đến từ biển đảo. Trước đó tôi làm ăn hoàn toàn offline, không bán hàng online, chẳng có thương hiệu gì trong tay. Rồi thầy hỏi một câu làm tôi đứng hình: “Em kiếm gì để bán?”

Tôi nghĩ mãi. Cuối cùng quyết: bán đúng thứ quê mình có — hải sản do bà con ngư dân Hòn Sơn tự đánh bắt, sơ chế, làm theo công thức riêng của đảo. Mỗi lần lên lớp, tôi xách theo hũ cá cơm sữa rim tặng cả lớp ăn chơi. Thầy cũng mê món đó. Bạn học thì cứ gặp tôi là hỏi: “Bữa nay anh có mang cá không?”

Riết rồi cả cộng đồng gọi tôi là Giang Cá — không phải một người nào đặt, mà mọi người tự gọi. Cái tên dính luôn tới giờ. Sau này tôi lấy chính nó đặt cho thương hiệu: giangca.vn, tour.giangca.vn. Một cái tên không hoa mỹ, nhưng thật — như chính con cá cơm quê tôi.

2. Hành Trình Học Hỏi — Đi Một Vòng Rồi Quay Về Với Biển

Tôi ra đảo Hòn Sơn từ hồi hơn 10 tuổi, học tới lớp 4 trên đảo rồi mới vào đất liền học tiếp (trường Nguyễn Trực). Lớn lên, tôi vào Sài Gòn ăn học và làm việc cỡ mười năm. Nhưng rồi biển vẫn gọi — tôi quay về đảo, về với cái nghề của gia đình.

Nhà tôi làm kinh doanh xăng dầu giữa biển đã hơn 30 năm — cây xăng nổi đặt trên xà lan, sống trên bè, tiếp nhiên liệu cho ghe tàu ngư dân và khách qua lại đảo. Bên cạnh đó là nghề nuôi cá lồng bè gia truyền. Tôi lớn lên giữa mùi dầu, mùi biển và mùi cá — nên sau này dù đi đâu, làm gì, tôi vẫn thấy mình thuộc về cái bè giữa khơi đó.

Bước ngoặt là khi tôi gặp thầy Phạm Thành Long. Tôi học khóa Eagle Camp 21-22, rồi IPS15 (Internet Power System). Từ một người chỉ biết làm offline, tôi học cách kể câu chuyện của mình ra thế giới, cách xây thương hiệu, cách bán hàng tử tế. Tôi cũng bước vào BNI và được anh em tín nhiệm bầu làm Chủ tịch chapter BNI Aneto Online (Vùng Hà Nội 06) qua mấy nhiệm kỳ. Và để rèn cái sức bền của người làm đường dài, tôi tập chạy — đến nay đã hoàn thành cự ly marathon 42km.

“Cá lội ngược dòng — không phải để chứng tỏ, mà vì đó là đường về nhà.”

Tôi đi học, đi chạy, đi kết nối — không phải để thành người khác. Mà để về làm con cá quê mình cho ra tấm ra món hơn.

3. Hệ Sinh Thái LAMOSE — Dựng Bằng Cả Một Gia Đình

Cái tôi gây dựng không phải một cửa hàng, mà là một hệ sinh thái — tôi gọi là LAMOSE. Mỗi mảnh ghép nối vào nhau như con nước nối những bãi bồi:

• Hải Vị Giang Sơn (giangca.vn) — đặc sản biển đảo: cá cơm rim, mực rim, tôm khô, cá khô.
• LAMOSE Tour / Giang Cá Tour (tour.giangca.vn) — tour Hòn Sơn, Nam Du, Phú Quý, Côn Đảo, Phú Quốc.
• Tàu Sea Mê & Bè Sea Mê — tàu chở khách ra bè nổi giữa biển, một concept không nơi nào trên đảo làm được.
• LAMOSE Hotel — khách sạn xanh 3 sao, đang trong giai đoạn xây dựng.

Nhưng cái xương sống của LAMOSE không nằm ở mấy cái tên đó. Nó nằm ở gia đình tôi — ba thế hệ. Hũ mắm cá cơm, hũ cá rim mà khách khen, là do má tôi (hơn 70 tuổi) vẫn ngồi lặt từng con cá, ủ hơn một tháng theo cách của các cụ. Vợ con tôi cùng tôi lo từng chuyến khách, từng mẻ hàng — đứa con út của tôi khi tôi viết những dòng này mới chừng bảy, tám tháng. Chính cái bè cá gia truyền của gia đình, tôi chuyển dần thành bè du lịch đón khách. Cơ ngơi này là mồ hôi của cả nhà, không phải của riêng tôi.

Với tôi, làm thương hiệu mà quên gốc gác gia đình thì cũng như đi biển mà bỏ lại cái neo. Tôi giữ cái neo đó kỹ lắm.

4. Hôm Nay: Những Tour Trải Nghiệm “Về Nhà Giang Chơi”

Hiện tại, thứ tôi dồn sức nhiều nhất là tour trải nghiệm — và tôi làm nó theo một cách rất riêng.

Tôi không bán tour ngắm cảnh. Tôi bán trải nghiệm làm thật cùng ngư dân bản địa:

• Câu mực đêm trên tàu Sea Mê — hành trình gần 9 tiếng giữa biển: tự tay câu mực, ăn mực nhảy tươi rói, húp chén cháo mực nấu ngay trên tàu. Có đội cần thủ chuyên nghiệp đi cùng, tàu đầy đủ áo phao, chỗ nghỉ, chỗ nấu — an toàn đặt lên trên hết.
• Kéo lú đêm cùng gia đình — xuồng nhỏ, vài cái lú, chừng mười lăm phút tự tay kéo lên rồi nướng than ăn tại chỗ với nước mắm me.
• Một ngày làm ngư dân trên bè Sea Mê — bè rộng 144m² ba tầng giữa vùng nước sâu: cho cá ăn, tự tay bắt cá trong lồng, lặn ngắm san hô, BBQ hải sản vừa bắt ngay trên bè.

Triết lý của tôi gói trong một câu: “Bán cảm xúc, không bán địa điểm hay món ăn.” Địa điểm rồi sẽ quên, món ăn rồi sẽ nguôi — nhưng cái cảm giác lần đầu tự tay câu được con mực, kéo được con cá, thì khách giữ suốt đời. Tôi đón khách như đón người thân về nhà chơi, không bài bản setup cứng nhắc. Là người bản địa hơn 30 năm, tôi làm cây cầu nối khách với ngư dân, với người làm nghề thật — “người thực, việc thực”, không sống ảo, không tô vẽ.

Hòn Sơn Dạy Tôi: Cho Đi Trước, Biển Sẽ Trả Lại

Tất cả những gì tôi làm hôm nay, gốc rễ đều từ hòn đảo này. Ở Hòn Sơn, không ai sống một mình được. Thuyền anh hư máy giữa khơi, thuyền tôi phải kéo về — vì biết đâu mai mốt tới lượt mình. Mẻ cá nhà này trúng đậm thì san bớt cho nhà bên thất bát. Ông bà tôi gọi đó là tình làng nghĩa biển — và đó cũng chính là cái triết lý “Cho là Nhận” mà tôi mang theo suốt hành trình.

“Biển không chứa hết được sông, nhưng sông nào cũng tìm về biển.”

Tôi đi một vòng lớn, học đủ thứ, gặp đủ người — rồi cuối cùng vẫn tìm về con cá cơm của má, về cái bè giữa biển, về đảo. Đó là đường về nhà của tôi.

Muốn nếm đặc sản biển đảo Hòn Sơn hay “về nhà Giang chơi” một chuyến, mời bạn ghé:

• Hải Vị Giang Sơn — cá cơm rim, mực rim, đặc sản biển đảo Hòn Sơn
• Giang Cá Tour — tour trải nghiệm câu mực, làm ngư dân, về nhà Giang chơi

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Giang Cá là ai? Giang Cá là biệt danh của Lý Minh Giang (Giang Biển Đảo) — doanh nhân đảo Hòn Sơn, người sáng lập hệ sinh thái LAMOSE. Cái tên do cộng đồng Eagle Camp đặt, vì anh hay mang cá cơm sữa rim Hòn Sơn lên lớp tặng mọi người.

Vì sao gọi là “Giang Cá”? Vì trong cộng đồng gần 3.000 người của thầy Phạm Thành Long, anh là người duy nhất đến từ biển đảo và luôn gắn với con cá quê mình — nên cả cộng đồng tự gọi anh là Giang Cá.

LAMOSE gồm những gì? Hải Vị Giang Sơn (đặc sản biển), LAMOSE Tour / Giang Cá Tour (tour trải nghiệm), tàu và bè Sea Mê, cùng LAMOSE Hotel (khách sạn xanh 3 sao đang xây dựng).

Tour của Giang Cá khác gì các tour khác? Không bán cảnh, bán trải nghiệm làm thật cùng ngư dân: câu mực đêm, kéo lú, một ngày làm ngư dân trên bè — đề cao an toàn và cảm xúc thật, đón khách như người thân về nhà.

Key Takeaways

1. “Giang Cá” là cái tên cộng đồng đặt — từ hũ cá cơm sữa rim Hòn Sơn, không phải tự xưng.
2. Đi một vòng rồi quay về — học hành, kinh doanh xăng dầu giữa biển, Eagle Camp, BNI, marathon — tất cả để về làm con cá quê mình cho tử tế hơn.
3. LAMOSE dựng bằng cả gia đình ba thế hệ — từ hũ mắm của má tới cái bè cá gia truyền chuyển thành bè du lịch.
4. “Bán cảm xúc, không bán địa điểm” — triết lý cốt lõi của tour trải nghiệm.
5. “Cho là Nhận” — tình làng nghĩa biển Hòn Sơn là gốc rễ của mọi việc Giang làm.

Lý Minh Giang | Giang Biển Đảo — sinh sống và làm việc tại đảo Hòn Sơn hơn 30 năm, xây dựng hệ sinh thái LAMOSE. Trang chủ: lyminhgiang.com

The post Giang Cá Là Ai? Hành Trình Từ Hũ Cá Cơm Hòn Sơn Đến Hệ Sinh Thái LAMOSE appeared first on LAMOSE – Tour Chạm Hòn Sơn | Du lịch biển đảo.

Tôi quen chị qua hai cánh cửa: cộng đồng Eagle Camp của thầy Phạm Thành Long, rồi sau đó sinh hoạt chung một mái nhà chapter BNI Aneto Online. Một năm ngồi chung, làm bài tập chung, đi sự kiện chung — đủ lâu để tôi không nhìn chị qua lời chị nói, mà qua cách chị làm. Và hai chữ tôi gói lại được về Mai Uyên, gọn như một câu chốt: nhiệt huyết và quy trình.

23 Năm Đi Qua Tập Đoàn Lớn Để Hiểu Một Điều Đơn Giản

Nhiều người biết tới nghề nhân sự qua mấy việc bề nổi: tuyển dụng, chấm công, tính lương, xử lý hồ sơ. Mai Uyên thì khác. Chị kể, sau 23 năm đi qua đủ môi trường — từ tập đoàn đa quốc gia tới doanh nghiệp Việt Nam, qua nhiều giai đoạn tăng trưởng rất khác nhau của tổ chức — chị ngộ ra một điều: nhân sự không chỉ là vận hành. Nhân sự là một phần rất quan trọng của tăng trưởng doanh nghiệp.

Điều chị theo đuổi không phải là làm HR kiểu chữa cháy, có việc gì xử việc nấy. Điều chị theo đuổi là giúp doanh nghiệp nhìn nhân sự như một hệ thống. Một hệ thống tốt, theo chị, là hệ thống làm cho doanh nghiệp rõ được bảy thứ: rõ người — rõ việc — rõ trách nhiệm — rõ lương thưởng — rõ KPI — rõ cơ cấu — và rõ con đường tăng trưởng.

Tôi nghe tới đây thì gật gù. Vì dân đi biển tụi tôi sống chết cũng nhờ cái sự “rõ” đó. Trên một con tàu ra khơi, ai cầm lái, ai coi máy, ai gỡ lưới, ai canh con nước — phải rõ từ bờ. Lơ mơ một vai là cả mẻ cá đi tong, nặng hơn là cả con thuyền gặp nguy. Chị Uyên dựng hệ thống cho doanh nghiệp, tôi chia vai trên thuyền — hóa ra cùng một bài toán.

Vì Sao Một Chuyên Gia Lại Chọn Đứng Cạnh Doanh Nghiệp Nhỏ

Đây là chỗ tôi quý ở Mai Uyên.

Với 23 năm và cái nền tập đoàn đa quốc gia, chị thừa sức chọn chỗ “ngon”. Vậy mà chị chọn đứng cạnh SME — doanh nghiệp vừa và nhỏ. Chị nói thẳng lý do: chị thấy rất nhiều doanh nghiệp đang lớn lên bằng nỗ lực, nhưng lại chậm lại vì bộ máy chưa kịp lớn theo.

“Nhiều chủ doanh nghiệp không thiếu quyết tâm. Họ cũng không thiếu người cố gắng. Cái họ thiếu thường là một hệ thống đủ rõ để đội ngũ cùng chạy về một hướng.” — Mai Uyên

Câu đó đánh trúng. Tôi từng là cái “chủ doanh nghiệp” loay hoay y như vậy. Hồi mới gây dựng hệ sinh thái LAMOSE, tôi ôm đồm hết — từ con cá khô tới chuyến tour, từ cái bè tới trang web. Đội ngũ thì thương, ai cũng cố, nhưng mỗi người chạy một hướng vì chẳng có cái “lưới” nào giăng cho đều. Tôi thiếu đúng cái Mai Uyên gọi tên: một hệ thống.

Điều Tôi Quan Sát Từ Mai Uyên — Qua Những Bài Tập Và Chuyến Đi Chung

Cả năm nay, tôi và chị hợp nhau trong từng việc nhỏ của chapter. Cùng làm những bài tập về chapter — mấy thứ tưởng khô khan, nhưng ngồi làm chung mới lộ ra tính người: ai làm cho có, ai làm cho tới. Mai Uyên thuộc kiểu làm tới — và làm có quy trình. Chị không nhảy vào giải một việc, chị dừng lại hỏi: việc này nằm ở đâu trong cái guồng chung, ai chịu trách nhiệm, đo bằng gì.

Rồi tụi tôi cùng nhau đi sự kiện sứ mệnh lãnh đạo trong BNI — đi chung, ăn chung, học chung. Giữa những buổi đó, tôi nhận ra cái “nhiệt huyết” của chị không phải kiểu bốc đồng cháy một lúc rồi tắt. Nó là thứ lửa âm ỉ, có kỷ luật, có hệ thống đỡ phía sau. Người như vậy mới đi được đường dài.

Tôi nói thật — tôi học ở chị một điều mà dân làm nghề tự do, làm theo cảm hứng như tôi hay thiếu: nhiệt huyết mà không có quy trình thì cháy mình; quy trình mà không có nhiệt huyết thì nguội việc. Chị có cả hai. Đó là lý do tôi gọi chị là một người đồng đội đáng nể, chứ không chỉ là một người quen trong chapter.

Hòn Sơn Cũng Sống Bằng “Hệ Thống” — Chỉ Là Ông Bà Tôi Không Gọi Tên Nó

Ngồi nghĩ về chị Uyên, tôi lại nhớ về xóm chài Hòn Sơn quê mình.

Người ta tưởng dân đảo làm ăn tùy hứng, được con nước nào hay con nước nấy. Không phải đâu. Cả một làng chài là một hệ thống chạy trơn tru mà chẳng ai viết ra giấy: nhà này đi lưới giã, nhà kia đi câu mực, nhà nọ lo bè, lo vựa, lo chợ. Con nước lên thì ai làm gì, con nước xuống thì ai về bến — rõ tới mức một đứa trẻ lớn lên giữa làng cũng tự thuộc. Ông bà tôi không gọi đó là “quy trình”, các cụ gọi là nếp biển. Nhưng cốt lõi thì y hệt cái Mai Uyên đang dựng cho doanh nghiệp: rõ người, rõ việc, rõ con nước mà đi.

Chị Uyên ở thành phố, dựng bộ máy nhân sự cho doanh nghiệp. Tôi ở Hòn Sơn, giữ nếp biển cho một làng chài và một hệ sinh thái nhỏ. Hai thế giới tưởng chẳng dính gì nhau. Nhưng cái gốc thì một: muốn đi xa, đội ngũ phải cùng rõ một hướng.

“Lưới giăng đúng con nước, không cần phải kéo dài.”

Bài Học Tôi Mang Về LAMOSE

Từ Mai Uyên, tôi gói được ba điều và đem về áp cho hệ sinh thái LAMOSE của mình:

Một — rõ trước, chạy sau. Đừng để đội ngũ thương mình mà mỗi người bơi một kiểu. Rõ người, rõ việc, rồi hẵng tăng tốc.

Hai — nhiệt huyết phải có quy trình đỡ lưng. Lửa của người làm chủ là quý, nhưng lửa không hệ thống thì đốt chính mình. Tôi học chị cách giữ lửa mà vẫn có guồng.

Ba — người làm hệ thống là khoản đầu tư, không phải khoản chi. Một bộ máy rõ ràng hôm nay là con thuyền chắc cho mười năm tới.

Nếu doanh nghiệp bạn đang lớn lên bằng nỗ lực mà bộ máy bắt đầu chậm lại — cần dựng hệ thống nhân sự, lương 3P, KPI cho SME — hãy tìm tới chị Mai Hoàng Thảo Uyên.

Còn nếu một ngày bạn — như gia đình chị Uyên đã hẹn với tôi — muốn rời phố ra đảo, ngồi giữa anh em trên một hòn đảo có nắng có gió, thì:

• Hải Vị Giang Sơn — đặc sản biển đảo Hòn Sơn
• Giang Cá Tour — về nhà Giang chơi

Người Dựng Lưới Cho Người Khác Ra Khơi

Có những người ra khơi đánh cá. Và có những người ở lại bờ, đan lưới cho cả đoàn thuyền cùng ra khơi.

Mai Uyên thuộc vế sau. Chị không ồn ào kể mình giỏi. Chị lặng lẽ dựng cái guồng để người khác chạy được trên đó. Một người phụ nữ 23 năm trong nghề, đủ tầm chọn chỗ lớn, nhưng chọn cúi xuống đan lưới cho những con thuyền nhỏ — để chúng cũng có ngày ra được biển lớn.

Tôi tin, dù ở thành phố dựng hệ thống nhân sự hay ở Hòn Sơn giữ nếp biển — những người như chị Uyên, như tôi, rồi cũng gặp nhau ở một điểm: muốn đội ngũ đi xa, trước hết phải cho nhau một con đường đủ rõ để cùng đi.

Và tôi vẫn để dành sẵn một mẻ cá tươi, chờ ngày gia đình chị giữ lời — ra đảo.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Mai Uyên là ai? Mai Hoàng Thảo Uyên (thường gọi Mai Uyên) là chuyên gia nhân sự với 23 năm kinh nghiệm, từng đi qua tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp Việt Nam, nay chuyên xây hệ thống nhân sự cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME).

Mai Uyên giúp doanh nghiệp việc gì? Chị tư vấn và xây dựng hệ thống nhân sự cho SME: chiến lược nhân sự, lương 3P, KPI, cơ cấu tổ chức và đội ngũ quản lý — giúp doanh nghiệp tăng trưởng bền vững mà không rối bộ máy.

Tôi quen Mai Uyên như thế nào? Tôi biết chị qua cộng đồng Eagle Camp của thầy Phạm Thành Long, rồi sinh hoạt chung chapter BNI Aneto Online — cùng làm bài tập chapter và đi sự kiện sứ mệnh lãnh đạo.

Điều gì khiến Mai Uyên khác biệt? Hai chữ: nhiệt huyết và quy trình. Chị làm việc bằng lửa nhưng luôn có hệ thống đỡ phía sau — nhiệt huyết mà vẫn kỷ luật, kỷ luật mà không nguội việc.

Key Takeaways

1. Nhân sự là tăng trưởng, không chỉ là vận hành — nhìn nhân sự như một hệ thống.
2. Bảy chữ “rõ” — rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ lương thưởng, rõ KPI, rõ cơ cấu, rõ con đường tăng trưởng.
3. Doanh nghiệp chậm lại vì bộ máy chưa kịp lớn — không phải vì thiếu quyết tâm.
4. Nhiệt huyết + quy trình — thiếu một trong hai đều không đi xa được.
5. Người dựng hệ thống là người đan lưới cho cả đoàn thuyền cùng ra khơi.

Lý Minh Giang | Giang Biển Đảo — sinh sống và làm việc tại đảo Hòn Sơn hơn 30 năm, xây dựng hệ sinh thái LAMOSE. Trang chủ: lyminhgiang.com

The post Mai Uyên — Người Phụ Nữ 23 Năm Dựng Hệ Thống Nhân Sự Cho SME appeared first on LAMOSE – Tour Chạm Hòn Sơn | Du lịch biển đảo.

Tôi bật cười. Một người đàn bà điều hành sáu nhà hàng lẩu nướng Hàn Quốc ở xứ người, mà ngồi đây, giữa đêm, kiên nhẫn như một đứa học trò, bắt thằng ngư dân Hòn Sơn này dạy bằng được cách dựng một “cái phễu” trên internet. Đó là chị Thủy Anh.

Một Người Việt Mang Lửa Bếp Sang Đất Khách

Thủy Anh là người Việt, nhưng chọn Campuchia làm nơi gieo lưới. Ở một xứ lạ — khác tiếng nói, khác thói quen, khác cả cái cách người ta ngồi vào bàn ăn — chị dựng nên không phải một, mà sáu nhà hàng lẩu nướng Hàn Quốc.

Ai từng đi xa quê làm ăn mới thấu cái khó đó. Ngư dân quê tôi có câu: ra khơi vùng nước lạ, con nước không quen, luồng cá không thuộc, lưới giăng kiểu cũ chưa chắc đã ăn. Chị Thủy Anh ra khơi ở một vùng nước hoàn toàn xa lạ — và chị không chỉ sống được, chị còn dựng được cả một hạm đội nhỏ giữa lòng Phnom Penh.

Sáu cái bếp đỏ lửa mỗi tối. Sáu nơi người ta tụ về, gắp miếng thịt nướng còn xèo xèo, húp ngụm lẩu nóng, cười nói. Đằng sau cái ấm cúng đó là một người phụ nữ đã đi qua không biết bao nhiêu mùa biển động nơi đất khách.

Bước Ngoặt: Khi Người Đàn Bà F&B Chịu Ngồi Lại Làm Học Trò

Tôi gặp chị Thủy Anh ở Eagle Camp — câu lạc bộ Đại Bàng, chương trình một năm của Thầy Phạm Thành Long. Rồi cùng nhau qua IBS 15, IBS 16 ở Nha Trang.

Điều khiến tôi nể chị không phải mấy con số nhà hàng. Mà là cái tâm thế: một người đang đứng trên đỉnh chuỗi F&B của mình, vẫn chịu xuống làm lại từ đầu. Chị ngồi học từ sáng tới khuya, ghi chép cặm cụi. Có những buổi học căng quá, mệt quá, tôi thấy chị ngủ gục ngay trước sảnh khách sạn — chợp mắt một chút rồi lại bật dậy học tiếp.

Người đảo biết — gió đổi chiều thì lưới phải đổi hướng. Chị Thủy Anh là người buôn bán giỏi giữa đời thực, nhưng chị hiểu thế giới đang đổi chiều: khách hàng giờ ở trên internet. Và chị không ngại thừa nhận mình chưa thuộc vùng nước mới đó.

“Em làm nhà hàng quen rồi, đứng bếp em không sợ. Nhưng mấy cái content, mạng xã hội, phễu này phễu kia — nghe như ngôn ngữ xa hoa của tụi trẻ. Mà không học là tụt lại.” — chị Thủy Anh nói, thẳng băng, đúng kiểu người làm ăn thật.

Tôi quý chị ở chỗ đó. Người ta hay sĩ diện. Còn chị, thiếu cái gì là hỏi cái đó, hỏi tới khi hiểu mới thôi.

Đêm Ban Công Và “Cái Phễu” — Điều Tôi Học Được Từ Chị Thủy Anh

Cái đêm Nha Trang ấy, chị bắt tôi dạy bằng được cách dựng một hệ thống bán hàng trên internet. Tôi ngồi vẽ ra cho chị từng khúc một:

• Nội dung — mình kể chuyện thật, món thật, bếp thật.
• Mạng xã hội — đem câu chuyện đó tới người ta.
• Leadpages / trang đích — chỗ giữ chân người quan tâm.
• Cái phễu — dẫn người lạ thành người quen, người quen thành khách.
• Hệ thống email — nuôi mối quan hệ đó dài lâu, tự động.

Chúng tôi ngồi tới sáng. Gió biển Nha Trang thổi qua ban công, hai anh em một người vẽ một người hỏi, hỏi tới khi cái phễu trong đầu chị nó thông mới chịu đi ngủ.

Và tôi nhận ra một điều: dạy người khác cũng là cách mình hiểu lại chính mình. Đêm đó tôi không chỉ dạy chị. Tôi tự sắp xếp lại cả cái hệ thống bán hàng của mình cho gọn gàng hơn. Chị Thủy Anh tưởng đang nhận, nhưng chị cho tôi nhiều hơn chị nghĩ.

Ở Eagle Camp là vậy. Người này biết cái này, người kia giỏi cái kia, ngồi lại với nhau là giàu lên. Chị có cả một cộng đồng tốt quanh mình — và chị sống đúng cái tinh thần cho đi để nhận lại mà không cần ai dạy.

Hòn Sơn Trong Câu Chuyện Của Chị

Có một chuyện làm tôi nhớ mãi. Tôi tặng chị mấy món đặc sản biển đảo quê mình — cá cơm, hải sản Hòn Sơn. Chị thích lắm, ủng hộ nhiệt tình. Nhưng chị cười, nói thật: “Mua về nhà tụi em đâu có ăn được đâu anh. Phải có anh em ngồi chung, ăn chung mới ngon.”

Câu đó nghe vậy mà thấm. Với chị Thủy Anh, miếng ngon không nằm ở món ăn — nó nằm ở người ngồi cùng. Cũng giống cái nghề bán lẩu nướng của chị: người ta đâu chỉ tới ăn thịt, người ta tới để được ngồi quây quần.

Tôi nghĩ tới những đêm ở Hòn Sơn quê mình. Ngư dân đi biển về, cá tươi roi rói, nhưng chẳng ai ăn một mình. Cả xóm chài kéo nhau ra, người nhóm lửa, người làm cá, vừa ăn vừa kể chuyện sóng gió ngoài khơi. Mâm hải sản ngon nhất Hòn Sơn không phải mâm đắt nhất — mà là mâm có đông người thương ngồi lại.

Chị Thủy Anh bán lẩu nướng ở Campuchia. Tôi bán hải sản, bán tour ở Hòn Sơn. Hai nghề khác nhau, hai xứ cách nhau cả biên giới. Nhưng hóa ra chúng tôi bán cùng một thứ: chỗ để người ta ngồi lại với nhau.

“Biển không chứa hết được sông, nhưng sông nào cũng tìm về biển.”

Bài Học Tôi Mang Theo

Từ chị Thủy Anh, tôi học được ba điều, và tôi đem cả ba về áp dụng cho LAMOSE:

Một — dám làm học trò. Đang đứng trên đỉnh vẫn chịu ngồi xuống học cái mới. Tôi cũng vậy, vẫn đang học mỗi ngày để đưa Hòn Sơn lên internet cho đàng hoàng.

Hai — bán trải nghiệm, không bán món. Chị bán không gian quây quần. Tôi bán cái cảm giác “về nhà Giang chơi” giữa biển đảo.

Ba — cho đi trước. Đêm ban công ấy tôi cho đi cái mình biết, không tính toán. Và tôi nhận lại một người bạn, một người chị, suốt đời.

Nếu bạn có dịp qua Campuchia, ghé chuỗi lẩu nướng Hàn Quốc của chị Thủy Anh — ăn để thấy cái tâm của người Việt làm ăn nơi đất khách.

Còn nếu bạn muốn một lần ngồi lại với nhau thật sự — giữa biển trời Hòn Sơn, có lửa, có cá tươi, có người thương — thì:

• Hải Vị Giang Sơn — đặc sản biển đảo Hòn Sơn
• Giang Cá Tour — về nhà Giang chơi

Chị Thủy Anh hứa sẽ đưa cả gia đình ra Hòn Sơn. Tôi đợi cái ngày đó — để được nhóm bếp, làm cá, ngồi lại với chị và gia đình ngay trên hòn đảo quê mình. Để chị thấy: cái mâm hải sản mà “mua về nhà ăn không ngon”, khi ngồi giữa anh em trên đảo, nó ngon tới cỡ nào.

Người Đàn Bà Của Những Cái Bếp Đỏ Lửa

Có những người bán đồ ăn. Và có những người bán hơi ấm.

Chị Thủy Anh thuộc vế sau. Sáu cái bếp của chị ở Campuchia không chỉ nướng thịt — chúng giữ lửa cho biết bao cuộc gặp gỡ, biết bao tình anh em xa quê. Sóng nào rồi cũng dạy ta cách lái thuyền. Và người đàn bà này, qua bao mùa biển động nơi đất khách, đã học được cách giữ cho ngọn lửa của mình không bao giờ tắt.

Tôi tin, dù ở Phnom Penh hay ở Hòn Sơn, dù bán lẩu nướng hay bán hải sản — cái nghề thật sự của những người như chị, như tôi, chỉ có một: làm cho người ta được ngồi lại bên nhau.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Thủy Anh là ai? Chị Thủy Anh là một người phụ nữ Việt Nam đang sinh sống và kinh doanh tại Campuchia, sở hữu chuỗi sáu nhà hàng lẩu nướng Hàn Quốc. Chị là thành viên cộng đồng Eagle Camp của Thầy Phạm Thành Long.

Chị Thủy Anh kinh doanh gì? Chị hoạt động trong lĩnh vực F&B (ẩm thực), cụ thể là chuỗi sáu nhà hàng lẩu nướng Hàn Quốc tại Campuchia.

Tôi quen chị Thủy Anh ở đâu? Chúng tôi gặp nhau ở Eagle Camp (CLB Đại Bàng) — chương trình một năm của Thầy Phạm Thành Long, rồi học chung qua IBS 15, IBS 16 tại Nha Trang.

Học được gì từ chị Thủy Anh? Tinh thần dám làm học trò dù đã thành công, tư duy bán trải nghiệm thay vì bán món, và triết lý cho đi trước khi nhận.

Key Takeaways

1. Dám làm lại từ đầu — chị Thủy Anh đứng trên đỉnh chuỗi F&B vẫn chịu ngồi học cái mới mỗi ngày.
2. Bán trải nghiệm, không bán món — sáu nhà hàng của chị bán không gian quây quần, không chỉ bán đồ ăn.
3. Cho đi để nhận lại — tinh thần sống đẹp của cộng đồng Eagle Camp.
4. Miếng ngon nằm ở người ngồi cùng — triết lý chung của nghề ẩm thực và nghề biển đảo.
5. Người Việt làm ăn nơi đất khách — bản lĩnh giữ lửa qua bao mùa biển động.

Lý Minh Giang | Giang Biển Đảo — sinh sống và làm việc tại đảo Hòn Sơn hơn 30 năm, xây dựng hệ sinh thái LAMOSE. Trang chủ: lyminhgiang.com

The post Thủy Anh — Người Phụ Nữ Việt Dựng Chuỗi Lẩu Nướng Hàn Ở Campuchia appeared first on LAMOSE – Tour Chạm Hòn Sơn | Du lịch biển đảo.